Beyannamede Toplama Yapilmayan Haller (GVK M.86) -2025 Yili İtibariyla Değerlendirme

 

Özet

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 86. maddesi, gerçek kişilerin elde ettiği gelirlerin hangi durumlarda yıllık beyannameye dahil edilmeden, stopaj yoluyla nihai vergilendirilmiş sayılacağını düzenlemektedir. Bu çalışmada, 2025 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan hükümler, istisna sınırları ve uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar incelenmiştir.

1. Giriş

Gelir Vergisi Kanunu, gelir unsurlarının beyan esasını genel kural olarak öngörmekle birlikte, belirli gelir türlerinde stopaj veya istisna uygulaması nedeniyle beyannameye dahil edilmeden vergilendirme yapılmasına imkân tanımaktadır. Bu düzenlemenin amacı; hem vergi idaresinin tahsil güvenliğini artırmak hem de küçük tutarlı veya nihai vergilendirilmiş gelirler bakımından mükellef üzerindeki idari yükü azaltmaktır.

2. Beyannamenin Verilmediği Durumların Yasal Dayanağı

GVK’nın 86. maddesi; beyanname verilmesini gerektirmeyen gelirleri gelir türü, istisna koşulu ve tutar sınırları itibarıyla belirlemiştir. 2025 yılı itibarıyla yürürlükteki sınırlar, GVK m.103’teki gelir dilimleri esas alınarak belirlenmiştir.

Aşağıdaki tablo 2025 yılı itibarıyla yürürlükte olan düzenlemeyi göstermektedir:

Gelir Türü	Beyanname Verilme Durumu	İstisna / Şart	Yasal Dayanak	Açıklama / Not
Gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar	Beyan edilmez	Gerçek usulde vergilendirilmemiş olma koşulu	GVK m.86/1-a	Stopaj yoluyla götürü usulde vergilendirilen gelirler nihai sayılır.
Menkul sermaye iratları (GVK m.75/15-16)	Beyan edilmez	İstisna haddini aşmama	GVK m.86/1-a, 6327 s.K. m.7	Tevkifat yoluyla vergilendirilen faiz ve temettüler beyan dışıdır.
Tek işverenden alınan tevkifatlı ücretler	Beyan edilmez	Yıllık toplam GVK m.103 dördüncü dilim tutarını (2025 için 3.000.000 TL) aşmamalı	GVK m.86/1-b	Tek işverenden alınan ücretler stopajla vergilendirildiğinden ayrıca beyan edilmez.
Birden fazla işverenden alınan ücretler	Beyan edilmez (belirli şartlarla)	İkinci işverenden alınan ücret toplamı GVK m.103 ikinci dilim tutarını (230.000 TL) aşmamalı	GVK m.86/1-b, 7194 s.K. m.15	Sınır aşıldığında tüm ücret gelirleri beyan edilir.
Tevkifata tabi menkul sermaye iratları (faiz, repo vb.)	Beyan edilmez	Toplam tutar 230.000 TL’yi aşmamalı	GVK m.86/1-c	Stopajla vergilendirilen menkul iratlar beyan dışıdır.
Gayrimenkul sermaye iratları (kira gelirleri)	Beyan edilmez (sınır içinde)	Stopajlı kira gelirleri toplamı 230.000 TL’yi aşmamalı	GVK m.86/1-c	İşyeri kiralarına ilişkin stopaj nihai vergilendirme sayılır.
Küçük tutarlı tevkifata tabi olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratları	Beyan edilmez	Toplam 2025 yılı için 18.000 TL’yi aşmamalı	GVK m.86/1-d, 329 Seri No.lu Tebliğ	Düşük tutarlı gelirlerin beyanı mükellefiyet yükü doğurmamaktadır.
Dar mükellef gerçek kişiler (Türkiye’de elde edilen gelirler)	Beyan edilmez	Gelirin tamamı Türkiye’de tevkifata tabi tutulmuş olmalı	GVK m.86/2	Türkiye’de tevkifata tabi gelirler beyan dışıdır.

3. 2025 Yılı İçin İstisna Sınırlarının Değerlendirilmesi

2025 yılı itibarıyla GVK m.103’te yer alan gelir dilimleri dikkate alındığında; ikinci gelir dilimi 230.000 TL, dördüncü gelir dilimi ise 3.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutarlar, özellikle birden fazla işverenden alınan ücretler ile tevkifata tabi iratlar için beyan sınırlarını doğrudan belirlemektedir.

4. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

•Beyan dışı gelirlerin tamamı tevkifat yoluyla nihai vergilendirilmiş olmalıdır.

•İstisna sınırının aşılması halinde yalnızca aşan kısım değil, tamamı beyan edilir.

•Ücret gelirlerinde işveren sayısı dikkate alınırken, aynı kurum içinde birden fazla pozisyondan elde edilen ücretler tek işveren sayılır.

• Tevkifatsız gelirlerin küçük tutarlarda da olsa 18.000 TL’yi aşması beyan yükümlülüğü doğurur.

5. Sonuç

GVK m.86, gelir vergisi sisteminde nihai vergilendirme anlayışının en önemli araçlarından biridir. 2025 yılı itibarıyla yeniden değerleme oranları dikkate alınarak belirlenen sınırlar, hem idarenin vergi tahsil güvenliğini hem de mükelleflerin idari kolaylığını sağlamaya yöneliktir. Ancak ekonomik koşulların hızla değiştiği bir ortamda, bu sınırların enflasyon oranlarıyla daha dinamik uyum içinde güncellenmesi, uygulama birliği açısından önem taşımaktadır.

Dipnotlar

1. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, madde 86.
2. 7194 sayılı Kanun, madde 15.
3. 6327 sayılı Kanun, madde 7.
4. 329 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği.
5. GVK madde 103 – 2025 yılı gelir dilimleri.