Sanal Ofisler, Büro Zorunluluğu ve Meslek Mensuplarının Yeni İş Yapma Biçimleri

 

1. Giriş

3568 sayılı Kanun uyarınca serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler, mesleki faaliyetlerini yürütmek için bağımsız büro açmak zorundadır. Bu düzenleme, mesleğin disiplinini ve kamu güvenini sağlamak amacıyla getirilmiştir. Ancak teknolojik gelişmeler, ekonomik koşullar ve sosyal dönüşümler, iş yapma biçimlerini değiştirmektedir. Sanal ofisler, paylaşımlı çalışma alanları ve dijital platformlar, sabit mekân zorunluluğunu tartışmalı hale getirmiştir.

2. Mevzuat Çerçevesi

• 3568 sayılı Kanun ve Çalışma Usul Ve Esasları Yönetmeliği, büro açma zorunluluğu: Meslek mensupları faaliyete başlamadan önce işyeri açmak ve bunu bağlı oldukları odaya bildirmek zorundadır. Evden veya irtibat bürosundan faaliyet yürütmek yasaktır.
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu:
• Madde 65: Serbest meslek kazancının tanımı yapılır.
• Madde 67: Serbest meslek kazancının tespiti, elde edilen gelirden giderlerin düşülmesiyle belirlenir.
• Madde 68: Mesleki kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderlerin indirilebileceği hükme bağlanır.

 Özelge (İzmir Defterdarlığı, 11.06.2025): Paylaşımlı sanal ofis kullanım hizmeti için ödenen bedelin, Gelir Vergisi Kanunu’nun 68. maddesi kapsamında gider olarak dikkate alınabileceği belirtilmiştir.

3. Özelge ve Büro Zorunluluğu Arasındaki İlişki

Burada kritik bir çelişki ortaya çıkmaktadır:

• Vergi Mevzuatı: Sanal ofis giderlerini mesleki kazancın tespitinde kabul etmektedir. Yani mali açıdan sanal ofis kullanımı meşru ve gider indirimi mümkündür.
• Meslek Mevzuatı (Büro Yönetmeliği): Meslek mensuplarının bağımsız büro açması zorunludur. Sanal ofis veya konut üzerinden faaliyet yürütmek açıkça yasaklanmıştır.

Bu durum, meslek mensuplarını çifte yükümlülük altında bırakmaktadır:

• Vergi açısından gider kabul edilen sanal ofis, meslek disiplin mevzuatı açısından yeterli görülmemektedir.
• Dolayısıyla meslek mensupları hem sabit bir büro açmak zorunda kalmakta hem de sanal ofis giderlerini ayrıca üstlenmektedir.

Bu çelişki, ekonomik ve sosyal koşullar karşısında meslek mensuplarının yükünü artırmakta ve iş yapma biçimlerinin modernleşmesini engellemektedir.

Teknolojideki gelişmeler, kayıt yapmanın artık uzaktan erişim ve internet üzerinden  bulut sistemi ile yapmak ve saklamak mümkün hale gelmiş, TÜRMOB 'un uhdesinde olan muhasebe proğramı da bunu yapmaktadır. Meslek mensuplarının çalışma rutinleri artık dört duvar arasında geçmemekte, daha esnek çalıma koşullarının oluşması  yeni biçimler ortaya çıkarmaktadır.

4. Disiplin Yaptırımları

TÜRMOB Disiplin Yönetmeliği’ne göre büro açma zorunluluğuna uymayan meslek mensupları hakkında şu yaptırımlar uygulanabilir:

• Uyarı
• Kınama
• Geçici olarak meslekten alıkoyma
• Sürekli meslekten çıkarma

Bu yaptırımlar, meslek disiplinini ve kamu güvenini korumak amacıyla düzenlenmiştir. Ancak günümüz koşullarında, sanal ofis kullanımının yasaklanması yerine denetim mekanizmalarıyla uyumlu hale getirilmesi daha rasyonel görünmektedir.

5. Konutun İş Yeri Olarak Kullanılması ve Giderlerin Kabulü

Serbest meslek kazancının tespitinde, işin mahiyetine uygun ve kazancın elde edilmesiyle doğrudan bağlantılı giderler indirilebilir. Bu kapsamda:

• Ticari kazanç sahipleri için konutun bir kısmının işyeri olarak kullanılması halinde kira, elektrik, su, ısınma gibi giderlerin işyeri kullanımına isabet eden kısmı gider olarak kabul edilmektedir.
• Serbest meslek mensupları için de aynı yaklaşım geçerlidir. Eğer konutun belirli bir bölümü mesleki faaliyete tahsis edilmişse, bu bölüme isabet eden giderler Gelir Vergisi Kanunu’nun 68. maddesi kapsamında gider olarak dikkate alınabilir.

6. Çözüm Önerileri

1. Mevzuat Uyumu: Büro zorunluluğu, sanal ofis ve konut kullanımını kapsayacak şekilde güncellenmelidir.
2. Sanal Büro Tanımı: Yönetmelikte “bağımsız büro” kavramı, sanal ofis hizmetlerini de içerecek şekilde genişletilmelidir.
3. Ekonomik Uyum: Meslek mensuplarının mali yükünü azaltmak için sanal ofis ve konut giderlerinin açıkça tanımlanması gerekir.
4. Denetim Mekanizması: Oda ve birlikler, sanal ofis veya konut kullanan meslek mensuplarını dijital sistemlerle denetleyebilir.
5. Kamu Güveni: Vatandaşın meslek mensubuna ulaşabilirliği, sanal ofis adresi veya konut adresi üzerinden sağlanmalıdır.

7. Sonuç

Sanal ofis özelgesi ile büro zorunluluğu arasındaki çelişki, meslek mensuplarının hem mali hem de disiplin yükümlülüklerini artırmaktadır. Vergi mevzuatı sanal ofis giderlerini kabul ederken, meslek mevzuatı hâlâ sabit büro şartını dayatmaktadır.

Dolayısıyla, Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliğinin,  büro açmaedinme zorunluluğu güncellenerek sanal ofis ve konut kullanımını kapsayacak şekilde uyumlu hale getirilmesi kaçınılmazdır. Bu adım, hem meslek mensuplarının yükünü hafifletecek hem de kamu güvenini modern iş yapma biçimleriyle sürdürülebilir kılacaktır.

Kaynakça

·         Gelir Vergisi Kanunu, No. 193. (1961). Resmî Gazete, 10703.

• Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, No. 3568. (1989). Resmî Gazete, 20194.
• Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. (1990, 3 Ocak). Resmî Gazete, 20391.
• Güncellenmiş hali: (2025, 24 Şubat). Resmî Gazete, 32823.
• TÜRMOB. (2000, 31 Ekim). Disiplin Yönetmeliği. Resmî Gazete, 24216.
• Gelir İdaresi Başkanlığı, İzmir Defterdarlığı. (2025, 11 Haziran). Özelge No: E-84098128-120.04[68/2024/6]-327010. Sanal ofis kirasının gider konusu yapılıp yapılamayacağı hk.