1. Giriş
Binek
otomobiller, işletmelerin gerek yönetim gerek pazarlama faaliyetlerinde
sıklıkla kullanılan varlıklardır. Ancak vergi mevzuatı, bu tür araçların
vergisel avantajlarını sınırlamak amacıyla Amortisman ve gider kısıtlaması
uygulamaktadır.
2025
yılı itibarıyla, bu kısıtlama özellikle binek otomobil alımında ve kiralama
giderlerinde hem tutar hem oran bazında yeniden belirlenmiştir.
Bu
çalışmada, 2025 yılına ait güncel parasal sınırlar esas alınarak, araç kiralama
işletmeleri için uygulama örnekleri ve muhasebe kayıtlarıyla birlikte konu
incelenmiştir.
2.
2025 Yılına Ait Güncel Parasal Sınırlar
Hazine
ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 2025 yılı parasal hadlere göre:
|
Kalem |
Uygulanabilir Sınır (2025) |
Açıklama |
|
Amortismana tabi tutar (araç bedeli) |
1.100.000 TL |
Bu tutarı aşan kısım Amortismana konu
edilemez. |
|
ÖTV + KDV toplamı |
990.000 TL |
Bu tutara kadar olan kısım gider veya
maliyet yazılabilir. |
|
Araç alımında toplam üst sınır |
2.100.000 TL |
Vergiler dahil üst limit. |
|
Aylık kira bedeli (KDV hariç) |
37.000 TL |
Bu tutarı aşan kısım KKEG sayılır. |
3.
Gider ve Amortisman Kısıtlaması (%70 – %30 Ayrımı)
3.1.
Gider Kısıtlaması
Gelir
Vergisi Kanunu’nun 40/5. maddesine göre, binek otomobillere ait yakıt, bakım,
onarım, sigorta ve benzeri giderlerin yalnızca %70’i gider olarak dikkate
alınabilir.
Kalan %30’luk kısım ise Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak kaydedilir.
Bu
uygulama, işletmenin binek otomobili ister satın almış ister kiralamış olmasına
bakılmaksızın geçerlidir. Ancak araç kiralama faaliyetinde bulunan firmalarda,
kiralama amacıyla kullanılan araçlara ilişkin giderlerde bu sınırlama
uygulanmaz.
Örnek:
İşletmenin 2025
yılında araçla ilgili toplam 100.000 TL yakıt ve bakım gideri vardır.
Bunun 70.000 TL’si gider, 30.000 TL’si KKEG olarak dikkate alınacaktır.
Muhasebe
kaydı:
|
770.01 |
|
Binek Oto Akaryakıt Giderleri |
70.000 |
|
|
770.02 |
|
Binek
Oto Akaryakıt KKEG |
30.000 |
|
|
950.01 |
|
Binek
Oto Akaryakıt KKEG |
30.000 |
|
|
|
102
/320 |
Bankalar
/ Satıcılar |
|
100.000 |
|
|
951.01 |
Binek
Oto Akaryakıt KKEG |
|
30.000 |
3.2.
Amortisman Kısıtlaması
VUK
hükümleri uyarınca, binek otomobillerin Amortismanında da %70 – %30 oranı
geçerlidir.
Yani, Amortismanın yalnızca %70’lik kısmı gider olarak, kalan %30’luk kısmı
KKEG olarak dikkate alınır.
Örnek:
Bir işletme 1 Haziran
2025 yılında Amortismana tabi 3.100.000 TL tutarında binek otomobil almıştır.
Yıllık Amortisman oranı %20 ise Amortisman tutarı 620.000 TL’dir.2.100.000 TL
üst sınır olması nedeniyle, bu tutar üzerinden ayrılan Amortisman gider
yazılabilecektir.2.100.000 TL nin amortismanı 420.000 TL’ dir.
Gider
olarak dikkate alınacak tutar: 420.000 TL
KKEG
olarak dikkate alınacak tutar: 200.000 TL
2025
yılına isabet eden Amortisman tutarı: 420.000/365*182,5=209.999,01
2025
yılına isabet eden KKEG olarak dikkate alınacak tutar:200.000/365*182,5=100.000,88
Muhasebe
kaydı:
|
770.05 |
|
Binek
Oto Amortisman Giderleri |
209.999,01 |
|
|
770.06 |
|
Binek Oto Amortisman KKEG |
100.000,88 |
|
|
950.01 |
|
Binek
Oto Akaryakıt KKEG |
100.000,88 |
|
|
|
257 |
Birikmiş Amortismanlar |
|
209.999,01 |
|
|
951.01 |
Binek
Oto Amortisman KKEG |
|
100.000,88 |
4.
Araç Kiralama Faaliyetinde Gider Kısıtlaması
Araç
kiralama işletmeleri açısından durum biraz farklıdır. Faaliyet konusu bizzat
kiralama olan işletmeler, kiraya verdikleri araçlara ilişkin giderleri için %70
– %30 kısıtlamasına tabi değildir. Bu araçlar ticari mal gibi değerlendirilir.
Ancak, yönetim, temsil veya idari hizmetlerde kullanılan binek otomobiller için
kısıtlama devam eder.
2025
yılı itibarıyla:
Aylık
kira bedeli (KDV hariç): 37.000 TL’ye kadar olan kısmı gider yazılabilir.
Bu
tutarı aşan kısım KKEG olarak dikkate alınır.
5.
Muhasebe Kayıt Örneği (Kiralama Faaliyetinde)
Örnek
Olay:
Bir
araç kiralama işletmesi, 2025 yılında 44.400 TL KDV dâhil bedelle binek
otomobil kiralamıştır
Bu araç kiralama amacıyla kullanılacaktır.
Kayıt:
|
770.07 |
|
Binek
Oto Kiralama Giderleri |
37.000 |
|
|
191.01 |
|
İndirilecek KDV |
7.400 |
|
|
|
102
/320 |
Bankalar
/ Satıcılar |
|
44.400 |
Araç
kiralama işleminin kdv dahil 50.000 TL ye yapıldığı koşulda;
|
Matrah |
%20 Kdv |
|
|
|
Kira Bedeli |
41.666,67 |
8.333,33 |
|
|
İndirim Tutarı |
37.000,00 |
7.400,00 |
|
|
Fark |
4.666,67 |
933,33 |
|
|
KKEG |
|
|
5.600 |
|
770.07 |
|
Binek
Oto Kiralama Giderleri |
37.000 |
|
|
770.08 |
|
Binek Oto Kiralama KKEG |
5.600 |
|
|
191.01 |
|
İndirilecek
KDV |
7.400 |
|
|
950.01 |
|
Binek Oto Kiralama KKEG |
|
|
|
|
102
/320 |
Bankalar
/ Satıcılar |
|
50.000 |
|
|
951.01 |
Binek Oto Kiralama KKEG |
|
|
6.
Değerlendirme ve Sonuç
2025
yılı itibarıyla, binek otomobillerin vergisel avantajları önemli ölçüde
sınırlandırılmıştır.
Giderlerin yalnızca %70’inin indirilebilmesi, amortismanın da aynı oranda
sınırlanması ve parasal hadlerin sabitlenmesi, özellikle araç yoğun sektörlerde
dikkatli planlama gerektirmektedir.
Araç
kiralama işletmeleri açısından ise, faaliyet konusu olan araçların giderleri bu
kısıtlamanın dışında tutulmuştur.
Ancak
yönetimsel amaçlı kullanılan araçlarda sınırlar geçerlidir.
Bu
ayrımın doğru yapılması hem vergi matrahının doğru hesaplanması hem de finansal
tabloların gerçeğe uygunluğu açısından son derece önemlidir.
Kaynakça
1. Gelir Vergisi Kanunu, Md. 40/5, 68/4
2. Vergi Usul Kanunu, Md. 313 ve ilgili tebliğler
3. 2025 Yılı Hazine ve Maliye Bakanlığı Parasal Hadler Tebliği
4. 2022/22 Sayılı SGK Genelgesi
5. Danıştay 4. Daire Kararları (E:2021/3124, K:2023/841)
6. 329 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (RG: 30.12.2024 – 2. Mükerrer)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder