Bir zamanlar hayatı kolaylaştırmak için kurulan sistemlerin, bugün nasıl ölümcül birer araca dönüşebildiğini görmek için artık çok uzağa bakmaya gerek yok.
Son dönemde ortaya çıkan
gelişmeler, savaşın doğasının köklü biçimde değiştiğini açıkça ortaya koyuyor.
Artık cepheler sadece sınır hatlarında değil, şehirlerin ortasında, sokak
lambalarının altında ve trafik ışıklarının gölgesinde kuruluyor.
İran’da yaşananlar bu dönüşümün
en çarpıcı örneklerinden biri. İddialara göre, ülke içinde güvenliği sağlamak
ve toplumsal düzeni kontrol etmek amacıyla kurulan kamera ve dijital izleme
sistemleri, siber saldırılar yoluyla ele geçirilmiş ve dış aktörler tarafından
analiz edilmiştir. Bu sistemler üzerinden elde edilen verilerle, belirli
hedeflerin günlük yaşam rutinleri çıkarılmış ve operasyonlar buna göre
planlanmıştır.
Burada asıl dikkat çekici olan
teknoloji değil, ortaya çıkan zafiyettir.
Bir trafik kamerasını düşünelim.
Normal şartlarda bu kamera,
kırmızı ışık ihlalini tespit etmek, trafik akışını düzenlemek ve kazaları
azaltmak için vardır. Yani doğrudan insan hayatını kolaylaştırmak ve korumak
amacıyla kurulmuştur.
Ancak aynı kamera, eğer kontrolü
sizin elinizde değilse, artık bir güvenlik aracı olmaktan çıkar. Sizi izleyen,
analiz eden ve gerektiğinde hedef haline getiren bir mekanizmaya dönüşür.
Sabah saatlerinde bir araç kırmızı ışıkta bekler. Sistem bu görüntüyü kaydeder.
Ancak bu veri artık sadece trafik düzeni için kullanılmaz. Araç tanımlanır, plaka
eşleştirilir, sürücü ve yolcular analiz edilir. Günlük güzergâhlar çıkarılır,
alışkanlıklar belirlenir.
Ve bir süre sonra bu veri, bir
güvenlik kaydı olmaktan çıkar. Bir hedefleme verisine dönüşür.
İşte kırılma noktası tam olarak burasıdır.
Bir ülkenin kendi vatandaşını
izlemek için kurduğu sistemler, yeterince korunmadığında o ülkenin en büyük
zafiyetine dönüşebilir. Çünkü veri, yalnızca bilgi değildir. Veri, güçtür,
kontroldür ve doğru ellerde stratejik bir üstünlük sağlar.
Bugün milyonlarca kamera, sensör
ve dijital cihaz internet üzerinden birbirine bağlı şekilde çalışıyor. Bu
sistemlerin önemli bir kısmı ya yeterince korunmuyor ya da dışa bağımlı
altyapılar üzerinden işletiliyor. Bu da ulusal güvenlik açısından ciddi bir
risk oluşturuyor.
Çünkü dijital altyapı, artık fiziksel sınırlar kadar önemlidir.
Bir ülkenin iç cephesi yalnızca
askeri gücüyle değil, veri güvenliği, dijital bağımsızlığı ve teknolojik
altyapısının dayanıklılığıyla ölçülür oldu. İçeriden çözülen bir yapının
dışarıya karşı güçlü kalması mümkün olmadığı son zamanlarda kanıtlanır hale
geldi.
Savaşlar tarih boyunca
toplumların zayıf noktalarını ortaya çıkarmıştır. Ancak bugün bu zayıflıklar
cephede değildir. Veri merkezlerinde, yazılımlarda ve algoritmalarda açığa
çıkmaktadır.
Bu nedenle veri güvenliği artık teknik bir konu değil, doğrudan bir beka
meselesidir.
Veri politikaları, milli güvenlik politikalarının merkezine alınması gereken yeni
sorunlar olarak görülmelidir. Verinin nerede tutulduğu, kim tarafından
işlendiği ve nasıl korunduğu stratejik bir konu olarak ele alınmalıdır.
Kritik dijital altyapılarda dışa
bağımlılık azaltılmalı, yerli ve güvenli sistemler geliştirilmelidir.
Üçüncü olarak ise vatandaşın mahremiyeti, sadece bireysel bir hak değil,
korunması gereken ulusal bir değer olarak görülmelidir.
Şu artık açıkça görülmekte ki;
Verisini koruyamayan bir ülke,
sınırlarını ve varlıklarını da koruyamaz.
Ve bu çağda kaybedilen veri, çoğu
zaman geri kazanılamayan bir egemenlik kaybına dönüştüğü savaşlarda acı bir
şekilde toplumun karşısında çıkmaktadır.
